به شونیز پلاس خوش اومدی 👋یه دنیا شکلات و شیرینی منتظرته
سبد خرید ()
سبد خرید شما خالی است

محصولات مورد نظر خود را انتخاب کنید

مشاهده محصولات

رابطه شکلات و کلسترول؛ هر آنچه باید بدانید

شونیز پلاس

16:48 - 1405/07/14
بازدید: 86
زمان مطالعه: 5 دقیقه
رابطه شکلات و کلسترول؛ هر آنچه باید بدانید

شکلات تلخ سال‌هاست که در کانون توجه پژوهشگران تغذیه و قلب قرار دارد و بعضی‌ها می‌گویند که می‌تواند کمک ویژه‌ای به قلب بکند. اما آیا این ادعا واقعا درست است؟ آیا شکلات می‌تواند کلسترول بد را کاهش و کلسترول خوب را افزایش دهد؟

در این مقاله، شواهد علمی موجود درباره‌ی رابطه‌ی شکلات و کلسترول را با دقت و بی‌طرفانه بررسی می‌کنیم تا ببینیم این دو تا چه اندازه از هم تاثیر می‌گیرند و در نهایت خوردن شکلات چه تاثیری بر کلسترول می‌گذارد. 

چرا انتظار می‌رفت شکلات برای کلسترول مضر باشد؟

پیش از بررسی شواهد، باید به این پرسش پاسخ داد که چرا اصلا شکلات، از نظر ترکیب شیمیایی، باید اثر منفی بر کلسترول داشته باشد. کره کاکائو، که بخش عمده‌ی چربی شکلات را تشکیل می‌دهد، حاوی مقدار قابل‌توجهی چربی اشباع است؛ گروهی از چربی‌ها که به‌طور سنتی با افزایش کلسترول بد (LDL) مرتبط دانسته شده‌اند. به همین دلیل، پژوهشگران برای سال‌ها فرض می‌کردند مصرف شکلات باید اثری «هیپرکلسترولمیک»، یعنی افزایش‌دهنده‌ی کلسترول، داشته باشد.

اما نکته‌ی جالب اینجاست که بخش عمده‌ی چربی اشباع موجود در کره‌ی کاکائو، از نوعی اسید چرب به نام اسید استئاریک تشکیل شده؛ ترکیبی که برخلاف بسیاری از چربی‌های اشباع دیگر، در بدن به‌شکل متفاوتی متابولیزه می‌شود و شواهد نشان می‌دهند اثر چندانی بر افزایش کلسترول LDL ندارد. همین ویژگی، بخشی از توضیح این است که چرا کارآزمایی‌های بالینی، برخلاف انتظار اولیه، اثری خنثی یا حتی مثبت از مصرف شکلات تلخ بر کلسترول نشان داده‌اند.

شواهد علمی؛ آنچه مطالعات درباره رابطه شکلات و کلسترول نشان می‌دهند

رابطه شکلات و کلسترول
  • اثر بر کلسترول LDL (بد) و کلسترول کل

یکی از شناخته‌شده‌ترین پژوهش‌ها در این زمینه، تحقیقی است که توسط پژوهشگران بیمارستان بریگام و دانشکده‌ی پزشکی هاروارد، با بررسی ده کارآزمایی بالینی و مجموعا سیصد‌و‌بیست شرکت‌کننده، انجام شد. نتایج این بررسی نشان داد مصرف کوتاه‌مدت شکلات تلخ یا محصولات کاکائویی، به‌طور میانگین، با کاهشی در حدود شش میلی‌گرم در دسی‌لیتر در کلسترول کل و نزدیک به شش میلی‌گرم در دسی‌لیتر در کلسترول LDL همراه بود؛ کاهشی که اگرچه از نظر آماری معنادار بود، اما از نظر بالینی، در مقیاسی نسبتا «متوسط» قرار می‌گیرد. پژوهشگران این اثر را عمدتا به فلاوانول‌های کاکائو، به‌ویژه ترکیباتی به نام پروسیانیدین‌ها، نسبت دادند؛ موادی که تصور می‌شود جذب کلسترول در روده و همچنین بیان گیرنده‌های LDL را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

با این‌ حال، تصویر علمی به همین سادگی نیست. مرورهای نظام‌مند جدیدتر، از جمله بررسی‌ تازه‌ای که در سال ۲۰۲۳ منتشر شد، به نتیجه‌ای متفاوت رسیدند و نشان دادند مصرف شکلات تلخ یا نوشیدنی کاکائو، اثر معناداری بر کلسترول کل، کلسترول LDL یا تری‌گلیسیرید ندارد. این تناقض میان مطالعات مختلف، بخشی طبیعی از فرایند پژوهش علمی است؛ به‌ویژه در حوزه‌ی تغذیه، جایی که تفاوت در طراحی مطالعه، دوز مصرفی، مدت‌زمان بررسی و ویژگی‌های جمعیت شرکت‌کننده، می‌تواند نتایج را به‌طور قابل‌توجهی تغییر دهد.

  • اثر بر کلسترول HDL (خوب)

نکته‌ی جالب‌تر، در ارتباط شکلات با کلسترول HDL، یعنی کلسترول «خوب» که نقش محافظتی در برابر بیماری‌های قلبی‌عروقی دارد، دیده می‌شود. در یکی از مطالعات شناخته‌شده، که طی آن داوطلبان به مدت سه هفته، روزانه هفتاد‌وپنج گرم شکلات شیری، شکلات تلخ یا شکلات تلخ غنی‌شده با پلی‌فنول مصرف کردند، نتایج نشان داد گروه‌های مصرف‌کننده‌ی شکلات تلخ، افزایشی به میزان ۱۱.۴ تا ۱۳.۷ درصد در سطح کلسترول HDL خود تجربه کردند؛ درحالی‌که گروه مصرف‌کننده‌ی شکلات سفید، کاهشی جزئی در این شاخص نشان داد. این تفاوت، به‌وضوح نشان می‌دهد که محتوای فلاونوئید کاکائو، نه خود محصول «شکلات» به‌طور کلی، عامل اصلی این اثر احتمالی است.

  • اثر بر اکسیداسیون LDL؛ شاید مهم‌تر از عدد خام کلسترول

یکی از یافته‌های جالب‌توجه‌تر در این حوزه، به‌جای تمرکز صرف بر «مقدار» کلسترول LDL، به «کیفیت» و رفتار آن می‌پردازد. پژوهشی که توسط دانشگاه پن استیت انجام شد، نشان داد رژیم غذایی غنی از پودر کاکائو و شکلات تلخ، می‌تواند مقاومت ذرات LDL در برابر اکسیداسیون را تا حدود هشت درصد افزایش دهد. این موضوع اهمیت بالینی دارد، چون امروز بسیاری از متخصصان قلب معتقدند، آنچه در فرایند تصلب شرایین (آترواسکلروز) واقعا خطرناک است، نه صرفا وجود کلسترول LDL، بلکه اکسیدشدن آن و رسوب در دیواره‌ی عروق است. فلاونوئیدهای کاکائو، با خاصیت آنتی‌اکسیدانی خود، می‌توانند تا حدی از این فرایند اکسیداسیون جلوگیری کنند؛ اثری که شاید به‌اندازه‌ی تغییر عدد خام کلسترول، در گزارش آزمایش خون دیده نشود، اما از نظر زیست‌شناسی قلب و عروق، اهمیت واقعی دارد. برای اطلاعات بیشتر، مقاله «آیا شکلات تلخ برای قلب مفید است؟» را بخوانید.

چرا نتایج مطالعات مختلف، این‌قدر متفاوت‌اند؟

تناقض میان برخی مطالعات، پرسشی منطقی است که باید به آن پاسخ داد. بخشی از این تفاوت، به نوع و کیفیت شکلات مورد استفاده در هر پژوهش بازمی‌گردد؛ شکلات‌های با محتوای پلی‌فنول بالاتر، معمولا اثرات مثبت‌تری نشان داده‌اند، درحالی‌که شکلات‌های کم‌کیفیت‌تر با روش‌هایی که فلاونوئید را از بین می‌برند، چنین اثری ندارند. عامل دیگر، مدت‌زمان مطالعه است؛ بسیاری از کارآزمایی‌های مثبت، کوتاه‌مدت بوده‌اند (چند هفته تا چند ماه)، و اثرات بلندمدت‌تر هنوز به‌خوبی شناخته‌نشده باقی مانده‌اند. در نهایت، تفاوت در جمعیت موردمطالعه، از جمله سطح پایه‌ی کلسترول شرکت‌کنندگان و وضعیت سلامت کلی آن‌ها، نیز می‌تواند نتایج را تحت تأثیر قرار دهد.

شکلات برای کلسترول خوب است یا بد؟

با جمع‌بندی شواهد موجود، می‌توان نتیجه گرفت که شکلات تلخ باکیفیت، با محتوای بالای کاکائو و فلاونوئید، دست‌کم اثری خنثی و در بسیاری از مطالعات، اثری مثبت و متوسط بر چربی خون دارد؛ به‌ویژه از طریق کاهش احتمالی LDL، کاهش اکسیداسیون LDL و افزایش احتمالی HDL. این موضوع، باوجود محتوای چربی اشباع شکلات، نشان می‌دهد که ترکیب فلاونوئیدی کاکائو، می‌تواند اثرات منفی احتمالی چربی را تا حد زیادی خنثی کند. 

با این حال، باید بدانید که شکلات شیری و شکلات سفید، از این مزایای احتمالی بی‌بهره‌اند؛ همان‌طور که در مطالعات مختلف دیده شد، تنها شکلات تلخ و محصولات غنی از کاکائو بودند که اثرات مثبت نشان دادند. به همین دلیل، نمی‌توان به‌طور کلی گفت «شکلات برای کلسترول خوب است»؛ باید دقیق‌تر گفت «شکلات تلخ باکیفیت، با مصرف معتدل، می‌تواند بخشی مفید از یک رژیم غذایی سالم برای قلب باشد».

چه کسانی باید با احتیاط بیشتری به این موضوع نگاه کنند؟

برای افرادی که سطح کلسترول بالا یا بیماری قلبی‌عروقی شناخته‌شده دارند، مصرف شکلات، هرچقدر هم باکیفیت، نباید جایگزین درمان‌های دارویی تجویزشده یا تغییرات اصلی سبک زندگی مانند ورزش منظم و رژیم غذایی کلی سالم شود. شکلات تلخ، در بهترین حالت، یک «مکمل مفید» است، نه یک «درمان» برای کلسترول بالا. افرادی که دیابت یا مشکلات کنترل وزن دارند نیز باید به جدول کالری انواع شکلات و میزان شکر شکلات مصرفی خود توجه ویژه‌ای داشته باشند.

جمع‌بندی

مصرف متعادل شکلات تلخ باکیفیت و غنی از فلاونوئیدها، برخلاف تصورات پیشین درباره چربی‌های اشباع، نه‌تنها اثر مخربی بر کلسترول خون ندارد، بلکه می‌تواند به کاهش جزئی کلسترول بد (LDL)، افزایش کلسترول خوب (HDL) و جلوگیری از اکسیداسیون خطرناک ذرات LDL کمک کند. در مقابل، شکلات‌های شیری و سفید فاقد این خواص محافظتی برای قلب هستند. با این وجود، شکلات تلخ تنها یک مکمل مفید در کنار رژیم غذایی سالم است و افراد مبتلا به چربی خون بالا یا بیماری‌های قلبی هرگز نباید آن را جایگزین درمان‌های دارویی یا توجیهی برای دریافت کالری اضافی قرار دهند.


سوالات متداول (FAQs)

  1. چرا چربی موجود در شکلات باعث افزایش کلسترول بد نمی‌شود؟ 

    بخش عمده چربی کره کاکائو از نوعی اسید چرب به نام اسید استئاریک تشکیل شده است که در بدن به شکلی متفاوت متابولیزه می‌شود و اثر افزایشی چندانی بر کلسترول LDL ندارد.

  2.  آیا شکلات تلخ واقعاً کلسترول خون را پایین می‌آورد؟ 

    تحقیقات نشان می‌دهند مصرف شکلات تلخ و محصولات کاکائویی می‌تواند باعث کاهش جزئی و متوسط در کلسترول کل و کلسترول LDL شود، اما این ماده درمان قطعی محسوب نمی‌شود.

  3. تاثیر شکلات بر کلسترول خوب (HDL) چیست؟ 

    محتوای فلاونوئید موجود در شکلات تلخ می‌تواند سطح کلسترول خوب (HDL) را که نقش محافظتی برای قلب دارد، به میزان قابل‌توجهی افزایش دهد.

  4. چرا جلوگیری از اکسیداسیون LDL توسط شکلات اهمیت دارد؟ 

    آنچه در گرفتگی عروق واقعا خطرناک است، اکسید شدن ذرات LDL و رسوب آن‌هاست. خاصیت آنتی‌اکسیدانی کاکائو می‌تواند مقاومت ذرات LDL را در برابر این اکسیداسیون افزایش دهد.

  5.  آیا شکلات شیری و سفید هم برای بهبود چربی خون مفیدند؟ 

    خیر، تنها شکلات تلخ با محتوای کاکائو و فلاونوئید بالا دارای خواص مثبت است و شکلات‌های شیری و سفید از این مزایای قلبی و عروقی بی‌بهره‌اند.

  6. بیماران دارای کلسترول بالا چه نکاتی را باید در مصرف شکلات رعایت کنند؟ 

    این افراد باید شکلات تلخ را صرفا به‌عنوان یک مکمل در کنار درمان‌های دارویی و تغییرات سبک زندگی مصرف کنند و حتماً مراقب میزان کالری و قند دریافتی خود باشند.

منبع: شونیز پلاس

نظرات کاربران

هیچ نظری ثبت نشده است

اولین نفری باشید که تجربه خود را به اشتراک می‌گذارد

برای ثبت نظر وارد شوید

برای ثبت نظر خود، ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید

ورود به حساب کاربری
جستجو