مصرف شکلات در بیماران تیروئیدی؛ آیا کاکائو مضر است؟

کاکائوی خالص، به‌ویژه در قالب شکلات تلخ، سرشار از ترکیباتی است که می‌توانند به سلامت متابولیک بدن کمک کنند؛ اما همان محصول، اگر بی‌قاعده و در کنار داروهای تیروئید مصرف شود، می‌تواند جذب دارو را مختل کند. بنابراین مسئله اصلی، شناخت این مرز باریک است. در این مقاله، صفر تا صد مصرف شکلات در بیماران تیروئیدی را بررسی می‌کنیم.

همان‌طور که در تاریخچه شکلات گفتیم، کاکائو، دانه‌ی تخمیرشده و خشک‌شده‌ی میوه‌ی درخت کاکائو است که هزاران سال در فرهنگ‌های مختلف جهان، نه‌فقط به‌عنوان خوراکی، بلکه به‌عنوان نوعی درمان سنتی برای تقویت عملکرد مغز و گوارش شناخته می‌شد. این ماده حاوی ویتامین‌ها، مواد معدنی، فیبر و به‌ویژه گروهی از ترکیبات گیاهی به نام پلی‌فنول‌ها یا فلاونوئیدهاست که نقش محوری در اثرات سلامتی کاکائو دارند. شکلات تلخ، به دلیل درصد بالاتر کاکائو، حاوی منیزیم، روی، مس و آهن است؛ موادی که در تولید هورمون تیروئید و کاهش التهاب بدن نقش دارند. به همین دلیل، بسیاری از متخصصان تغذیه، مصرف کنترل‌شده‌ی شکلات تلخ را برای بیماران کم‌کاری تیروئید بی‌اشکال یا حتی مفید می‌دانند.

شونیز تخته ای - شکلات واقعی تخت تلخ 85% (6 بسته 100 گرمی)

2,100,000 تومان

مشاهده و خرید

چرا کاکائو می‌تواند برای بیماران تیروئیدی مفید باشد؟

آنتی‌اکسیدان‌های موجود در کاکائو، به‌ویژه فلاونوئیدها، در خنثی‌سازی رادیکال‌های آزاد و کاهش آسیب سلولی ناشی از استرس اکسیداتیو نقش دارند؛ فرایندی که در بسیاری از اختلالات تیروئید، به‌ویژه بیماری‌های خودایمنی مانند هاشیموتو، دخیل است. برخی مطالعات نشان داده‌اند فلاونوئیدهای کاکائو می‌توانند بر عملکرد تیروئید تأثیر تنظیمی داشته باشند و به کاهش التهاب کمک کنند.

از سوی دیگر، پژوهش‌های بالینی متعددی اثر مثبت کاکائو بر سلامت قلب و عروق را بررسی کرده‌اند. یکی از این کارآزمایی‌ها نشان داد مصرف روزانه‌ی شکلات تلخ می‌تواند در بهبود عملکرد اندوتلیال (لایه‌ی داخلی رگ‌های خونی) در بیماران فشارخون بالا اثرگذار باشد؛ موضوعی که برای بیماران تیروئیدی هم اهمیت دارد، چون اختلالات تیروئید با افزایش ریسک بیماری‌های قلبی‌عروقی همراه است. علاوه بر این، ترکیبات کاکائو در تنظیم حساسیت به انسولین و متابولیسم چربی نیز نقش دارند و به گفته‌ی برخی پژوهش‌ها، حتی می‌توانند در پیشگیری از چاقی ناشی از رژیم پرچرب موثر باشند.

نکته‌ی جالب دیگر این است که رایحه‌ی شکلات می‌تواند اشتها را تا حدی سرکوب کند؛ ویژگی‌ای که برای بیمارانی که به دلیل کندی متابولیسم ناشی از کم‌کاری تیروئید با افزایش وزن دست‌وپنجه نرم می‌کنند، می‌تواند مفید باشد. مصرف مقادیر کم شکلات تلخ، مثلا بیست گرم یا کمتر در روز، معمولاً منجر به افزایش وزن قابل‌توجه نمی‌شود.

مضرات مصرف کاکائو برای بیماران تیروئیدی

اما این تصویر مثبت، بدون نکات احتیاطی کامل نیست. مهم‌ترین نگرانی درباره‌ی مصرف شکلات در بیماران تیروئیدی، نه خودِ کاکائو، بلکه تداخل آن با دارو و برخی افزودنی‌هاست.

• تداخل با داروی لووتیروکسین

بیمارانی که لووتیروکسین مصرف می‌کنند باید به فاصله‌ی زمانی میان مصرف دارو و خوراکی‌های کافئین‌دار توجه ویژه داشته باشند. کافئین موجود در شکلات، قهوه، چای و نوشابه‌های انرژی‌زا می‌تواند سرعت گوارش را افزایش دهد و باعث شود دارو پیش از فرصت کافی برای جذب کامل، از بدن عبور کند. به همین دلیل، توصیه‌ی رایج داروسازان بالینی این است که مصرف هرگونه نوشیدنی یا خوراکی کافئین‌دار، حداقل تا یک ساعت پس از مصرف قرص لووتیروکسین به تأخیر بیفتد.

اصولا قرص تیروئید باید با آب ساده و با معده‌ی خالی مصرف شود و فاصله‌ی مناسب با هر نوع خوراکی یا نوشیدنی، به‌جز آب، برای جذب حداکثری دارو ضروری است. شکلات و کاکائو نیز از این قاعده مستثنا نیستند، به‌ویژه اگر شکلات به شکل شیر کاکائوی داغ یا همراه با لبنیات مصرف شود، چون کلسیم موجود در شیر خود به‌تنهایی می‌تواند جذب لووتیروکسین را کاهش دهد.

• افزودنی‌ها، رنگ‌ها و طعم‌دهنده‌های مصنوعی

بخش زیادی از شکلات‌های تجاری بی‌کیفیت، حاوی رنگ‌ها و طعم‌دهنده‌های مصنوعی هستند. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند این افزودنی‌ها می‌توانند تعادل هورمون‌های تیروئید را برهم بزنند و به‌طور خاص سطح هورمون T4 را افزایش دهند. این اثر در شکلات تلخ که فرایند تولید ساده‌تر و افزودنی کمتری دارد، بسیار کم‌رنگ‌تر است؛ به همین دلیل، برای بیماران تیروئیدی، شکلات تلخ با درصد بالای کاکائو (ترجیحا بالای هفتاد درصد) گزینه‌ی مطمئن‌تری نسبت به شکلات شیری یا سفید است. در ضمن باید توجه داشت که همه‌ی شکلات‌های تلخ از نظر میزان فلاونوئید یکسان نیستند. فرایندهایی مانند «قلیایی‌سازی» یا فرایند داچ (Dutching) که برای کاهش تلخی و اسیدیته‌ی کاکائو استفاده می‌شوند، بخش زیادی از فلاونوئیدهای مفید را از بین می‌برند.

چه مقدار شکلات برای بیماران تیروئیدی مناسب است؟

قبلا هم گفته‌ایم، مهم‌ترین چیز، اعتدال است. مصرف روزانه‌ی بیست تا سی گرم شکلات تلخ با درصد کاکائوی بالای 70 درصد، در بیشتر بیماران تیروئیدی بدون مشکل خاصی قابل مصرف است، به شرط رعایت فاصله‌ی زمانی مناسب با داروی تیروئید. بهتر است این مصرف در بخشی از روز باشد که فاصله‌ی کافی، معمولا حداقل یک تا دو ساعت، با زمان خوردن قرص وجود داشته باشد.

از سوی دیگر، مصرف بیش‌ازحد شکلات، حتی نوع تلخ آن، می‌تواند مشکلاتی مانند سوءهاضمه، افزایش ضربان قلب ناشی از کافئین، یا حتی بی‌خوابی ایجاد کند؛ مسائلی که در بیماران پرکاری تیروئید، که خود با علائمی مانند تپش قلب و بی‌قراری دست‌به‌گریبان‌اند، می‌تواند تشدید شود. برای این گروه از بیماران، توصیه می‌شود مصرف کاکائو و کافئین به میزان کمتر و با احتیاط بیشتری صورت گیرد.

شونیز حبه ای - شکلات واقعی حبه ای تلخ بدون مغز (6 بسته 100 گرمی)

1,920,000 تومان

مشاهده و خرید

کاکائوی خالص و شکلات واقعی، برخلاف تصور، دشمن تیروئید نیستند؛ ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و مواد معدنی موجود در آن‌ها حتی می‌توانند مکمل خوبی برای سلامت متابولیک بیماران تیروئیدی باشند. اما نکته‌ی مهم، توجه به سه چیز است: فاصله‌ی زمانی مناسب با مصرف داروی تیروئید به‌ویژه لووتیروکسین، انتخاب شکلات تلخ کم‌افزودنی به‌جای شیری، و رعایت اعتدال در مقدار مصرف. با رعایت این اصول ساده، لذت بردن از یک تکه شکلات تلخ، هیچ تعارضی با سلامت تیروئید نخواهد داشت.

منبع: شونیز پلاس