10 باور غلط درباره شکلات و حقیقت پشت آن‌ها

درباره شکلات، باورهای غلط اما رایجی وجود دارد که آنقدر تکرار شده‌اند، خیلی‌ها آن‌ها را به چشم «حقیقت» می‌بینند؛ اما اگر از جنبه‌ی علمی بررسی شوند، به نتایج کاملا متفاوتی می‌رسیم. با ما همراه باشید تا راز پشت 10 باور غلط معروف درباره شکلات را برملا کنیم. 

باورهای غلط درباره شکلات که باید بدانید و از آن‌ها دوری کنید

۱. شکلات باعث جوش‌زدن پوست می‌شود

این شاید معروف‌ترین افسانه درباره‌ی شکلات باشد؛ باوری که دهه‌ها نوجوانان را از خوردن شکلات محبوب موردعلاقه‌شان ترسانده است. اما پژوهش‌های علمی، از جمله مطالعاتی که از دهه‌ی شصت میلادی تاکنون انجام شده‌اند، هیچ ارتباط مستقیمی میان مصرف شکلات و بروز آکنه پیدا نکرده‌اند. عامل اصلی آکنه، هورمون‌ها، ژنتیک و تولید چربی پوست است، نه یک ماده‌ی غذایی خاص. آنچه احتمالا این باور را تقویت کرده، ارتباط برخی غذاهای پرشکر و پرچرب با تشدید آکنه در بعضی افراد است؛ اما این ویژگی، مختص شکلات نیست و شکلات تلخ باکیفیت، که شکر و چربی کمتری دارد، حتی کمتر از این نگرانی برخوردار است. برای اطلاعات بیشتر، مقاله «آیا شکلات باعث جوش صورت می‌شود؟» را بخوانید.

شونیز تخته ای - شکلات واقعی تخت تلخ 85% (6 بسته 100 گرمی)

2,280,000 تومان

مشاهده و خرید

۲. شکلات به‌اندازه‌ی قهوه کافئین دارد

بسیاری تصور می‌کنند شکلات، به‌ویژه شکلات تلخ، محرکی هم‌تراز با قهوه است. اما اعداد واقعی، تصویری متفاوت نشان می‌دهند. یک وعده‌ی استاندارد شکلات تلخ، حدود بیست میلی‌گرم کافئین دارد؛ درحالی‌که یک فنجان معمولی قهوه، نزدیک به نود‌وپنج میلی‌گرم کافئین دارد. شکلات شیری، کافئین حتی کمتری دارد و شکلات سفید، به دلیل نداشتن جامدات کاکائو، عملا فاقد کافئین است. آنچه در شکلات بیشتر یافت می‌شود، تئوبرومین است؛ ترکیبی از همان خانواده‌ی کافئین، در این رابطه هم توصیه می‌کنیم که مقاله «شکلات چه مقدار کافئین دارد» را بخوانید. 

3. شکلات همیشه سالم است چون آنتی‌اکسیدان دارد

در سال‌های اخیر، با انتشار گسترده‌ی پژوهش‌های مثبت درباره‌ی فلاونوئیدهای کاکائو، افسانه‌ی جدیدی شکل گرفته است: اینکه هر شکلاتی، صرفا به این دلیل که از کاکائو ساخته شده، به‌طور خودکار انتخابی سالم است. این باور، ساده‌سازی خطرناکی از یک واقعیت پیچیده‌تر است. فواید سلامتی اثبات‌شده‌ی شکلات، عمدتا به شکلات تلخ باکیفیت با درصد بالای کاکائو و افزودنی کم محدود می‌شود، نه به شکلات‌های سفید یا پرشکر و پرچربی که در بازار رایج‌ترند. مصرف بی‌رویه‌ی هر نوع شکلات، حتی نوع تلخ آن، به دلیل محتوای کالری، همچنان می‌تواند به تعادل رژیم غذایی آسیب بزند؛ اعتدال، نه صرفا انتخاب نوع «سالم‌تر»، کلید اصلی بهره‌مندی از فواید احتمالی شکلات است.

۴. شکلات باعث افزایش وزن می‌شود

باور رایج دیگر این است که شکلات، به‌خودی‌خود، یک عامل چاقی است. اما واقعیت پیچیده‌تر از این است. مانند هر خوراکی پرکالری دیگری، مصرف بیش‌ازحد شکلات می‌تواند به افزایش وزن منجر شود؛ اما این ویژگی، مختص شکلات نیست و درباره‌ی هر ماده‌ی غذایی پرانرژی صدق می‌کند. مصرف معتدل شکلات، به‌ویژه شکلات تلخ، در چارچوب یک رژیم غذایی متعادل، لزوما به افزایش وزن منجر نمی‌شود؛ و برخی پژوهش‌ها حتی نشان داده‌اند شکلات تلخ می‌تواند به افزایش حس سیری کمک کند و حتی باعث لاغری شود (برای اطلاعات بیشتر، مقاله «تاثیر شکلات تلخ بر رژیم لاغری و کاهش وزن» را مطالعه کنید). بنابراین مسئله‌ی اصلی، مقدار مصرف و کیفیت رژیم غذایی کلی است، نه خود شکلات.

۵. شکلات باعث بیش‌فعالی کودکان می‌شود

بسیاری از والدین معتقدند دادن شکلات به کودکان، به‌ویژه پیش از خواب، باعث بیش‌فعالی و بی‌قراری آن‌ها می‌شود. اما پژوهش‌های علمی، شواهد قانع‌کننده‌ای برای این ارتباط مستقیم پیدا نکرده‌اند. آنچه احتمالا رفتار پرانرژی کودکان را پس از خوردن شکلات توضیح می‌دهد، ترکیبی از عوامل روانی (هیجان مصرف یک خوراکی محبوب، معمولا در مهمانی‌ها یا مناسبت‌های خاص) و مقدار شکر مصرفی است، نه اثری فیزیولوژیک مستقیم از خود کاکائو.

شونیز تخته ای مینی- شکلات واقعی تخت شیری (30 عددی 16 گرمی)

1,500,000 تومان

مشاهده و خرید

۶. شکلات یک ماده‌ی اعتیادآور واقعی است

ما قبلا هم درباره اعتیاد به شکلات صحبت کرده بودیم. عبارت‌هایی مانند «معتاد شکلات» به‌قدری رایج شده‌اند که بسیاری آن‌ها را واقعی می‌پندارند. شکلات حاوی ترکیباتی مانند کافئین و تئوبرومین است که می‌توانند اثر خفیفی بر مغز داشته باشند، اما این ترکیبات، از نظر مکانیسم اعتیادآوری، هیچ شباهتی به مواد مخدر واقعی مانند کوکائین یا هروئین ندارند. آنچه بسیاری آن را «هوس شدید شکلات» می‌نامند، بیشتر ریشه در عوامل روانی و احساسی، مانند لذت حسی و پاداش دوپامینی طعم شیرین، دارد تا یک وابستگی زیستی واقعی؛ پدیده‌ای که هیچ علائم قطعی مانند نشانه‌های ترک ایجاد نمی‌کند.

۷. آلرژی به کاکائو بسیار رایج است

بسیاری از افراد، پس از احساس ناراحتی خفیف بعد از خوردن شکلات، خود را «آلرژیک به شکلات» می‌دانند. اما بررسی‌های بالینی نشان می‌دهند این باور اغلب نادرست است. در یکی از این بررسی‌ها، تنها یک نفر از هر پانصد فردی که گمان می‌کردند به شکلات آلرژی دارند، در آزمایش‌های تخصصی، واقعا آلرژی مثبت نشان دادند. در بسیاری از این موارد، آنچه فرد تجربه می‌کند، واکنش به مواد دیگر موجود در محصول شکلاتی (مانند شیر، آجیل یا افزودنی‌ها) یا یک حساسیت خفیف گوارشی است، نه یک واکنش آلرژیک واقعی به خود کاکائو.

۸. هرچه درصد کاکائو بالاتر باشد، شکلات باکیفیت‌تر است

بسیاری تصور می‌کنند درصد کاکائوی بالاتر، به‌طور خودکار به معنای کیفیت بهتر است؛ اما این معیار، تنها یکی از چندین عامل تعیین‌کننده‌ی کیفیت شکلات است. کیفیت واقعی یک شکلات، به عواملی مانند منشأ و نوع دانه‌ی کاکائو، دقت فرایند تخمیر و برشته‌کردن، روش تمپرینگ و مهارت شکلات‌ساز نیز بستگی دارد. یک شکلات تلخ نوددرصد با فرایند تولید نامناسب، می‌تواند از نظر طعم و بافت، کیفیت پایین‌تری نسبت به یک شکلات هفتاددرصد باکیفیت‌تر داشته باشد. درصد کاکائو، بیشتر شاخصی برای شدت طعم تلخی است تا نشانه‌ی قطعی کیفیت.

شونیز تخته ای - شکلات واقعی تخت تلخ 78% (6 بسته 100 گرمی)

2,100,000 تومان

مشاهده و خرید

۹. شکلات برای سگ‌ها چندان هم خطرناک نیست

این افسانه، برخلاف بسیاری از موارد دیگر در این فهرست، نه‌تنها نادرست، بلکه بالقوه خطرناک است. شکلات حاوی تئوبرومین است؛ ترکیبی که بدن انسان به‌راحتی متابولیزه می‌کند، اما سگ‌ها توانایی تجزیه‌ی کارآمد آن را ندارند. به همین دلیل، تئوبرومین در بدن سگ‌ها تجمع یافته و می‌تواند اثراتی جدی بر قلب و سیستم عصبی مرکزی آن‌ها ایجاد کند؛ از تپش قلب نامنظم و تشنج، تا در موارد شدید، مرگ. میزان سمیت به نوع شکلات و مقدار مصرفی بستگی دارد؛ شکلات تلخ که تئوبرومین بیشتری دارند، خطرناک‌تر از شکلات شیری هستند. به‌طور خلاصه، شکلات هرگز نباید در دسترس حیوانات خانگی، به‌ویژه سگ‌ها، قرار گیرد.

۱۰. افسانه: شکلات یک محرک جنسی است

باور به خواص محرک‌ جنسی شکلات، ریشه در تاریخ باستانی این خوراکی دارد؛ آزتک‌ها کاکائو را با انرژی و قدرت مرتبط می‌دانستند و همین باور، در طول قرن‌ها وجود داشته است. با این‌ حال، شواهد علمی محکمی برای تایید این ادعا در دست نیست. اگرچه شکلات حاوی ترکیباتی مانند فنیل‌اتیل‌آمین است که با احساس شادی و هیجان مرتبط دانسته شده، اما پژوهش‌های بالینی، اثر فیزیولوژیک مستقیم و قابل‌اندازه‌گیری شکلات بر میل جنسی را تایید نکرده‌اند. لذت مرتبط با خوردن شکلات، احتمالا بیشتر ریشه در تجربه‌ی حسی و روانی آن دارد تا یک مکانیسم بیوشیمیایی اثبات‌شده.

منبع: شونیز پلاس