سرانه مصرف شکلات در جهان؛ کدام کشور رکورددار است؟

از کشورهایی که سالانه بیش از ده کیلوگرم شکلات به ازای هر نفر مصرف می‌کنند، تا کشورهای تولیدکننده کاکائو که خودشان تقریبا هیچ شکلاتی نمی‌خورند. در این مقاله، بر اساس جدیدترین گزارش‌های آماری، جدول جهانی مصرف سرانه شکلات را بررسی می‌کنیم و البته خواهیم دید که ایران در این رقابت جهانی کجا ایستاده است.

سرانه مصرف شکلات چگونه محاسبه می‌شود؟

سرانه مصرف، معیاری است که میزان کل شکلات مصرف‌شده در یک کشور را بر جمعیت آن کشور تقسیم می‌کند و عددی به دست می‌دهد که نشان می‌دهد به‌طور میانگین، هر شهروند در طول یک سال چه مقدار شکلات مصرف کرده است. این عدد، معمولا بر اساس داده‌های فروش، آمار گمرکی واردات و صادرات، و گزارش‌های صنفی تولیدکنندگان محاسبه می‌شود. علاوه بر این، منابع مختلف (مانند انجمن شکلات‌سازان سوئیس، موسسه تحقیقاتی یورومانیتور یا سازمان بین‌المللی کاکائو)، گاهی اعداد را کمی متفاوت از هم گزارش می‌کنند که به خاطر رویکرد متفاوت آن‌هاست.

جدول سرانه مصرف شکلات در کشورهای جهان (آخرین به‌روزرسانی)

این نکته‌ مهم را هم باید اضافه کرد که یک منبع واحد و معتبر که دقیقا همه کشورها را با یک روش‌شناسی یکسان و در یک سال مشخص رتبه‌بندی کرده باشد، وجود دارد. ارقام زیر، ترکیبی از معتبرترین داده‌های در دسترس برای هر کشور است (عمدتا سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴) و باید بیشتر به‌عنوان یک تخمین قابل‌اتکا، نه یک رتبه‌بندی دقیق و قطعی، در نظر گرفته شود.

سوئیس؛ رکورددار همیشگی مصرف شکلات

بر اساس گزارش سال ۲۰۲۴ انجمن شکلات‌سازان سوئیس، هر شهروند سوئیسی به‌طور میانگین، حدود ۱۰.۶ کیلوگرم شکلات در سال مصرف می‌کند؛ رقمی که همچنان سوئیس را در جایگاه نخست جدول جهانی مصرف سرانه شکلات نگه می‌دارد. این عدد البته در حال حاضر رو به کاهش است. در سال ۲۰۲۴، به دلیل افزایش بی‌سابقه قیمت جهانی کاکائو و در نتیجه گران‌شدن شکلات، مصرف سرانه سوئیس حدود ۲.۴ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافت. صنعت شکلات سوئیس، حدود ۷۰ درصد از تولیدات خود را نیز به بازارهای خارجی صادر می‌کند؛ آماری که نشان می‌دهد این کشور، هم بزرگ‌ترین مصرف‌کننده و هم یکی از مهم‌ترین صادرکنندگان شکلات باکیفیت جهان است. آن‌ها تعدادی از گرانترین شکلات‌های دنیا را هم تولید می‌کنند.

بعد از سوئیس، کشورهای دانمارک با ۱۰.۵ کیلوگرم و لیتوانی با ۱۰.۲ کیلوگرم سرانه مصرف، رتبه‌های بعدی را در اختیار دارند؛ فاصله‌ای بسیار کم با سوئیس که نشان می‌دهد این سه کشور، عملا در یک سطح از عشق به شکلات قرار دارند. آلمان نیز با ۹.۶ کیلوگرم سرانه، در رده‌های بالای جدول جای می‌گیرد. پس از این چند کشور پیشرو، یک افت نسبتا محسوس در ارقام دیده می‌شود؛ کشورهایی مانند کرواسی (۵.۵ کیلوگرم) و جمهوری چک (۵.۳ کیلوگرم)، اگرچه همچنان مصرف بالایی دارند، اما با فاصله معناداری از گروه نخست قرار می‌گیرند.

چرا اروپا پایتخت جهانی مصرف شکلات است؟

قاره اروپا، با وجود اینکه کمتر از ده درصد جمعیت جهان را در خود جای داده، نزدیک به ۴۸ درصد از کل مصرف جهانی شکلات را به خود اختصاص داده است! اما چرا؟ پیشینه‌ی تاریخی صنعت شکلات‌سازی در اروپا، درآمد بالای مردم که به آن‌ها اجازه می‌دهد تا شکلات را که کالای نسبتا گرانی به حساب می‌آید، آسان‌تر خرید کنند، فرهنگ هدیه‌ دادن شکلات در مناسبت‌های مختلف اروپایی، و آب‌وهوای معتدل تا سرد اروپای شمالی که میل به مصرف خوراکی‌های پرانرژی را افزایش می‌دهد،

آمریکا؛ بزرگ‌ترین مصرف‌کننده کل، اما نه سرانه

یکی از جالب‌توجه‌ترین تناقض‌های این حوزه، مربوط به ایالات متحده است. آمریکا، از نظر حجم کل مصرف شکلات، با نزدیک به ۳۸۷ هزار تن در سال (آمار ۲۰۲۲)، به‌وضوح بزرگ‌ترین بازار مصرف شکلات جهان محسوب می‌شود؛ رقمی که حتی از کل کشورهای اروپایی هم‌تراز خود، بیشتر است. اما وقتی همین عدد را بر جمعیت بسیار بزرگ این کشور تقسیم کنیم، سرانه مصرف هر آمریکایی، تنها حدود ۳ گرم در روز (کمی بیش از یک کیلوگرم در سال) به دست می‌آید؛ رقمی به‌مراتب پایین‌تر از کشورهای کوچک اما پرمصرف اروپایی. این مقایسه، نشان می‌دهد «بزرگ‌ترین بازار» و «بیشترین مصرف سرانه»، لزوما یک مفهوم نیستند.

کشورهای کم‌مصرف؛ از چین تا کشورهای تولیدکننده کاکائو

در انتهای دیگر این جدول، کشورهایی مانند چین با سرانه مصرفی حدود ۲۰۰ گرم در سال قرار دارند؛ رقمی که با وجود جمعیت عظیم این کشور، سهم بسیار کوچکی از بازار جهانی شکلات را به آن اختصاص می‌دهد. نکته شاید عجیب‌تر، وضعیت کشورهای تولیدکننده اصلی کاکائوی جهان، مانند ساحل عاج و غنا، در غرب آفریقاست؛ کشورهایی که بخش عمده کاکائوی مصرفی کارخانه‌های شکلات‌سازی جهان را تأمین می‌کنند، اما مصرف سرانه شکلات در آن‌ها، به دلیل قیمت بالای شکلات فرآوری‌شده نسبت به درآمد داخلی، تنها کسری از مصرف سرانه سوئیس است؛ گاهی تا بیست برابر کمتر!

سرانه مصرف شکلات ایران چه قدر است؟

بر اساس گزارش‌های صنفی داخلی، مصرف سرانه شکلات در ایران، کمتر از دو کیلوگرم در سال برآورد می‌شود؛ رقمی که در مقایسه با میانگین اروپایی (نزدیک به ده کیلوگرم)، حدود یک‌پنجم است. این عدد، ایران را در جایگاهی پایین‌تر از میانگین جهانی، اما همچنان بالاتر از کشورهایی مانند چین قرار می‌دهد. با این حال، صنعت شکلات ایران از نظر تولید و صادرات، جایگاه قابل‌توجهی دارد؛ محصولات شکلاتی ایرانی، امروز به بیش از شصت کشور جهان صادر می‌شوند و این صنعت، سهم قابل‌توجهی از صادرات غذایی کشور را به خود اختصاص داده است.

شونیز تخته ای - شکلات واقعی تخت تلخ 85% (6 بسته 100 گرمی)

2,400,000 تومان

مشاهده و خرید

شونیز تخته ای - شکلات واقعی تخت تلخ 78% (6 بسته 100 گرمی)

2,100,000 تومان

مشاهده و خرید

چرا مصرف سرانه شکلات در ایران پایین‌تر از میانگین جهانی است؟

چند عامل می‌توانند این فاصله را توضیح دهند: 

• نخست، شکلات واقعی باکیفیت در ایران هنوز تا حدودی یک کالای نسبتا لوکس در نظر گرفته می‌شود، به‌ خصوص با توجه به وابستگی کامل صنعت به واردات دانه کاکائو و نوسانات نرخ ارز؛ عاملی که قیمت نهایی شکلات را نسبت به بسیاری از خوراکی‌های دیگر، گران‌تر نگه می‌دارد.
• دوم، رقابت شکلات با سایر شیرینی‌جات سنتی ایرانی (مانند انواع کیک، بیسکویت و شیرینی‌های محلی) که سهم بزرگ‌تری از سبد مصرف شیرینی خانوار ایرانی را به خود اختصاص می‌دهند؛ در واقع، اگر مصرف سرانه کل شیرینی‌جات (شامل بیسکویت، کیک و تافی در کنار شکلات) را در نظر بگیریم، این عدد برای ایران به حدود ۲۱ کیلوگرم در سال می‌رسد که نشان می‌دهد ایرانیان، شیرینی‌خواری را عمدتا از طریق محصولات دیگری غیر از شکلات خالص تجربه می‌کنند.
• سوم، فشارهای اقتصادی و کاهش قدرت خرید در سال‌های اخیر، که مصرف کالاهای غیرضروری‌تر مانند شکلات را تحت تاثیر قرار داده است.

جمع‌بندی 

بررسی آمار جهانی سرانه مصرف شکلات نشان می‌دهد که کشورهای اروپایی، به‌ویژه سوئیس (با ۱۰.۶ کیلوگرم)، دانمارک و لیتوانی، پیشتازان بلامنازع این عرصه هستند و اروپا به دلایل تاریخی، فرهنگی و اقتصادی، پایتخت مصرف شکلات در جهان محسوب می‌شود. در این میان تناقض‌های جالبی به چشم می‌خورد؛ مانند آمریکا که با وجود داشتن بزرگ‌ترین بازار مصرف کل، سرانه بسیار پایینی دارد، یا کشورهای تولیدکننده کاکائو در آفریقا که سهم ناچیزی از مصرف شکلات فرآوری‌شده دارند. در ایران نیز سرانه مصرف شکلات کمتر از دو کیلوگرم در سال برآورد می‌شود که عواملی چون نوسانات اقتصادی، گران بودن شکلات باکیفیت و جایگاه ویژه شیرینی‌های سنتی در سبد خانوار، مهم‌ترین دلایل این فاصله قابل‌توجه با میانگین‌های اروپایی و جهانی هستند.

سوالات متداول (FAQs)

1. سرانه مصرف شکلات چگونه محاسبه می‌شود؟ 

   سرانه مصرف از تقسیم میزان کل شکلات مصرف‌شده در یک کشور بر جمعیت آن محاسبه می‌شود تا مشخص شود به‌طور میانگین هر شهروند در سال چقدر شکلات می‌خورد. این ارقام بر اساس داده‌های فروش، آمار واردات/صادرات و گزارش‌های تولیدکنندگان به دست می‌آید.

2. کدام کشورها بیشترین مصرف سرانه شکلات را دارند؟ 

   سوئیس با مصرف تقریبی ۱۰.۶ کیلوگرم در سال برای هر نفر، رکورددار جهانی است و پس از آن کشورهای دانمارک (۱۰.۵ کیلوگرم) و لیتوانی (۱۰.۲ کیلوگرم) در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

3. چرا مصرف شکلات در اروپا بسیار بالاست؟ 

   دلیل این امر ترکیبی از پیشینه تاریخی قوی در صنعت شکلات‌سازی، درآمد بالای مردم، فرهنگ هدیه دادن شکلات در مناسبت‌های مختلف و آب‌وهوای سرد و معتدل اروپای شمالی است که تمایل به مصرف خوراکی‌های پرانرژی را افزایش می‌دهد.

4.  آیا آمریکا بزرگ‌ترین مصرف‌کننده شکلات در جهان است؟

   از نظر «حجم کل مصرف» آمریکا با نزدیک به ۳۸۷ هزار تن در سال بزرگ‌ترین بازار جهان است؛ اما از نظر «سرانه مصرف»، سهم هر شهروند آمریکایی تنها کمی بیش از یک کیلوگرم در سال است که رقم پایینی محسوب می‌شود.

5. سرانه مصرف شکلات در ایران چقدر است و چرا از میانگین جهانی کمتر است؟ 

   مصرف سرانه در ایران کمتر از ۲ کیلوگرم در سال است. دلایل اصلی این موضوع شامل گران بودن شکلات واقعی و وابستگی آن به نرخ ارز، کاهش قدرت خرید مردم و همچنین رقابت شدید شکلات با انواع کیک، بیسکویت و شیرینی‌های سنتی ایرانی است که سهم بزرگ‌تری از سبد خانوار را تشکیل می‌دهند.

6. وضعیت مصرف در کشورهای آفریقایی تولیدکننده کاکائو چگونه است؟ 

   کشورهایی مانند ساحل عاج و غنا با وجود اینکه تامین‌کننده اصلی کاکائوی جهان هستند، به دلیل درآمد پایین و قیمت بالای شکلات فرآوری‌شده، سرانه مصرف بسیار ناچیزی دارند که گاهی تا بیست برابر کمتر از کشورهای اروپایی است.

منبع: شونیز پلاس